Kullanılmayan izin ödemesi (PTO payout)

Kullanılmayan izin ödemesi (PTO payout), tahakkuk etmiş ancak kullanılmamış ücretli izin için yapılan nakit ödemedir. Genellikle iş ilişkisi sona erdiğinde ve son bakiye kapatıldığında gerçekleşir; ancak bazı politikalar, çalışma süresi boyunca planlı bir nakde çevirmeye veya tahakkuk tavanını aşan sürenin ödenmesine de izin verir.

Sonucu belirleyen soru

Yargı bölgeleri ayrıntılarda büyük ölçüde farklılık gösterir, ancak hepsi aynı soruyu yanıtlar: Tahakkuk etmiş izin, çalışanın kazanılmış mülkü müdür, yoksa işverenin geri alabileceği bir yan hak mı?

İznin kazanılmış ücret sayıldığı yerlerde izin, tahakkuk ettiği anda çalışana aittir. Kaybettirilemez ve iş ilişkisi sona erdiğinde ödenmesi gerekir. İsteğe bağlı bir yan hak olduğu yerlerde ise işverenin politikası geçerlidir ve bu politika neyi vaat ediyorsa o uygulanabilir hâle gelir.

Aşağıdaki kuralların neredeyse tamamı, bir ülkenin, ABD eyaletinin veya Kanada eyaletinin bu çizginin hangi tarafında kaldığına bağlıdır.

Kullanılmayan izin ödemesi hesaplayıcımızla hesaplayın veya eyaletlere göre kullanılmayan izin ödemesi yasalarına göz atın.

Amerika Birleşik Devletleri

Federal bir zorunluluk yoktur. FLSA ücretli izni hiç zorunlu kılmadığından, ödenmesi hakkında da hiçbir şey söylemez. Cevap eyalet yasasından ve kendi politikanızdan gelir; eyaletler üç gruba ayrılır.

Politikadan bağımsız olarak ödeme zorunlu. Tahakkuk etmiş yıllık iznin kazanılmış ücret sayıldığı yerlerde hakkın kaybettirilmesi yasa dışıdır. En açık örnek Kaliforniya’dır: Labor Code § 227.3 yıllık izni kazanılmış bir ücret sayar; dolayısıyla “kullan ya da kaybet” geçersizdir ve bakiye ayrılışta ödenmelidir. Colorado aynı noktaya mahkemeleri aracılığıyla ulaştı: Nieto v. Clark’s Market (2021) davasında eyalet Yüksek Mahkemesi, kazanılmış yıllık izni kaybettirmeyi amaçlayan her hükmün geçersiz olduğuna hükmetti. Massachusetts, Illinois, Nebraska, Montana ve Louisiana da bu gruptadır.

Yazılı bir politika aksini öngörmedikçe ödeme zorunlu. New York, Ohio ve Maryland gibi eyaletlerde ödeme varsayılan kuraldır, ancak açık ve çalışanlara bildirilmiş bir politika bunun yerini alabilir.

Zorunluluk yok. Diğer yerlerde, politikanız neyi vaat ediyorsa onu ödemekle yükümlüsünüz.

ABD’ye özgü iki tuzak, eyalet listesinden daha önemlidir.

Hastalık iznini tek bir ücretli izin havuzunda birleştirmek, tüm bakiyeyi ödenebilir kılar. Tahakkuk etmiş hastalık izninin genellikle ödenmesi gerekmez; Kaliforniya bunu açıkça belirtir. Ancak yıllık izin ile hastalık iznini tek bir havuzda birleştirirseniz bakiyenin tamamı yıllık izin, yani kazanılmış ücret olarak değerlendirilir. Hastalık kısmını sonradan ayıramazsınız. Yönetimi kolaylaştırmak için alınan bir tasarım kararı, ödenmesi gerekmeyen bir hakkı tüm çalışanlar için ödenmesi gereken bir hakka dönüştürebilir.

Üst sınırlar yasaldır; hakkın kaybettirilmesi ise genellikle değildir. Tahakkuku bir tavanla sınırlamak ileriye dönük işler ve hem Kaliforniya’da hem de Colorado’da genellikle izin verilir. Zaten kazanılmış süreyi kaybettirmek ise geriye dönük olarak ücrete dokunur; mahkemelerin bunu iptal etmesinin nedeni budur. İzin yükümlülüğünü yönetiyorsanız, kullanmanız gereken mekanizma üst sınırdır.

Zamanlamanın da kendi cezası vardır. Kaliforniya’da işten çıkarılan bir çalışana, tahakkuk etmiş yıllık izin dahil olmak üzere derhâl ödeme yapılmalıdır; bildirimde bulunmadan istifa eden birine ise 72 saat içinde ödeme yapılmalıdır. Kasıtlı bir gecikme, 30 güne kadar her gecikilen gün için bir günlük ücret tutarında bekleme süresi cezalarına (waiting time penalties) yol açar; yani idari bir aksaklık için bir aylık ücret.

Kanada

Takdir yetkisi yoktur. Yasal tatil ücreti kazancın bir yüzdesi olarak hesaplanır, bundan feragat edilemez ve tahakkuk etmiş ancak ödenmemiş tatil ücreti, iş ilişkisi sona erdiğinde, genellikle son çalışma gününden sonraki kısa bir yasal süre içinde ödenmelidir. Bir politika bunu sözleşmeyle dışlayamaz ve çalışan bu haktan imza ile vazgeçemez. Quebec kendi paralel rejimini uygular.

Uluslararası düzeyde

Birleşik Krallık. Working Time Regulations 1998’in 14. maddesi, iş ilişkisinin sona ermesi durumunda tahakkuk etmiş ancak kullanılmamış yasal izin için bir ödeme yapılmasını şart koşar ve yasal izinden feragat edilemez, üst sınır konamaz veya sözleşmeyle dışlanamaz. İzin, bildirim süresi ve gardening leave boyunca tahakkuk etmeye devam eder ve ödeme oranı, düzenli fazla mesai, komisyon ve ödenekleri de içerebilen normal ücreti yansıtmalıdır.

Avustralya. Fair Work Act’in 90(2) bölümü uyarınca, tahakkuk etmiş ancak kullanılmamış yıllık izin, iş ilişkisi sona erdiğinde, bir award veya sözleşme aksini öngörse bile yıllık izin zammı (annual leave loading) dahil olmak üzere ödenmelidir. ABD’de olduğu gibi hastalık ve bakım veren izni ödenmez. Çalışma süresi boyunca nakde çevirme sıkı biçimde denetlenir: çalışan en az dört haftalık izni elinde tutmalıdır ve her bir işlem için yazılı bir anlaşma gerekir.

Avrupa Birliği. Adalet Divanı içtihadı tahakkuk etmiş izni güçlü şekilde korur: işverenin, çalışanın izni kullanmasını sağlamadığı durumlarda izin hakkı genellikle otomatik olarak kaybedilemez ve iş ilişkisinin sona ermesindeki tazminat bir politika meselesi değil, bir tabandır.

Doğru uygulama

• Ödemeyi bakiyenin tahakkuk ettiği oran üzerinden değil, güncel oran üzerinden yapın
• Gönüllü nakde çevirmelerde ABD’deki zımni tahsil (constructive receipt) kuralına dikkat edin: çalışanlara nakde çevirme seçeneği sunmak, bu seçeneği kullansınlar ya da kullanmasınlar tutarı vergilendirilebilir hâle getirebilir. Olağan çözüm, önceki yılda yapılan geri alınamaz bir seçimdir
• Hesaplamayı belgeleyin: son ödemeye ilişkin anlaşmazlıklar en yaygın ücret taleplerindendir
• Kendi yargı bölgelerinizi, bu tablo dahil yayımlanmış herhangi bir tabloya göre değil, yürürlükteki mevzuata göre doğrulayın

Bu madde genel bilgi niteliğindedir; hukuki veya vergi tavsiyesi değildir. Ödeme kuralları ülkeye, ABD eyaletine ve Kanada eyaletine göre değişir ve sık sık değişir.