Şirket kapanışı

Şirket kapanışı (company shutdown), işverenin faaliyetlerini tamamen durdurduğu ve çalışanların işte bulunmamasını şart koştuğu bir dönemdir. Yaygın iki örnek, Noel ile Yılbaşı arasındaki hafta ve yaz aylarında bir tesisin veya fabrikanın kapatılmasıdır.

İşverenler bunu yapar, çünkü kısmi personel kapsamı çoğu zaman hiç olmamasından daha kötüdür: işletme maliyetleri taşımaya devam ederken asgari bir ekip çok az şey başarır. Ayrıca bakiyeleri tek bir blokta eritmek, bunları talepler tek tek geldikçe onaylamaktan çok daha basittir.

Karşıt kavram için ayrıca bakınız: Karartma dönemleri

Bu kimin zamanı?

Şirket kapanışı, izin talebinin olağan yönünü tersine çevirir. Normalde çalışan ne zaman izinli olacağını seçer ve işveren onaylar. Kapanışta ise işveren seçer ve bedelini çalışanın tahakkuk etmiş bakiyesi öder.

Her sistem bu tersine dönüşle ilgili iki soruyu yanıtlar: İşveren iznin ne zaman kullanılacağını belirleyebilir mi ve ne kadar önceden bildirim yapması gerekir? Bir yargı bölgesi izni işverenin planladığı bir şey olarak ne kadar çok görürse, kapanışı uygulamak o kadar kolaydır. Bu iki sorunun altında üçüncü bir soru yatar: bakiyesi kalmamış biri için ne olur?

Amerika Birleşik Devletleri

İzni yönlendirme yetkisinin kendisi nadiren sorun olur. Federal düzeyde bir yıllık izin hakkı bulunmadığından işveren genellikle faaliyetlerini durdurmakta ve çalışanlardan bunu karşılamak için tahakkuk etmiş ücretli izinlerini kullanmalarını istemekte serbesttir; eyalet yasası ve kimseyi kapanış için harcamaya zorlayamayacağınız yasal hastalık izni saklı kalmak kaydıyla.

Kısıtlama, muaf çalışanlara yönelik maaş esası kuralıdır ve kapanışın süresine bağlıdır.

Kapanış tam bir çalışma haftası sürerse ve muaf çalışan o hafta hiç çalışmazsa, o hafta için maaş ödenmesi gerekmez.

Kapanış tam bir çalışma haftasından kısaysa, çalışan haftanın bir bölümünde çalıştığı için haftalık maaşının tamamını almalıdır. İşveren, günlerin çalışanın ücretli izin bakiyesinden düşülmesini şart koşabilir; bu hem maaşı tam tutar hem de muafiyeti korur. Ancak bakiye boşsa maaş yine de tam olarak ödenmelidir; muafiyeti riske atmadan aradaki farkı kesemezsiniz.

Dolayısıyla üç günlük bir tatil kapanışı, ücretli izni kalmamış her muaf çalışan için tam maaşa mal olur ve aralıktaki bir kapanışın en çok yakaladığı grup da tam olarak budur.

Muaf olmayan (non-exempt) çalışanlara çalıştıkları saatler için ödeme yapılır; dolayısıyla politika veya eyalet yasası aksini öngörmedikçe kapanış genellikle ücret ödenmemesi anlamına gelir.

Bir açıklama: kısa süreli operasyonel bir kapanış, WARN Act kapsamında bir olay değildir. Bu düzenleme bir Noel haftasını değil, toplu işten çıkarmaları ve gerçek anlamda uzun süreli tesis kapanışlarını ilgilendirir.

Kanada

Federal düzenlemeye tabi işverenler. Tatilin zamanlaması normalde anlaşmayla belirlenir, ancak işveren bunu planlayabilir; planladığında da çalışana başlangıç tarihini en az iki hafta önceden bildirmelidir. Tatil, çalışanın tamamladığı her çalışma yılından sonraki 10 ay içinde başlamalıdır; dolayısıyla kapanış, bir geçici çözüm değil, bu yükümlülüğü yerine getirmenin meşru bir yoludur.

Ontario. Tatili işveren planlar ve hak yılının bitiminden sonraki 10 ay içinde kullanılmasını sağlamakla yükümlüdür. Şirket genelinde bir kapanış, bunu yapmanın geleneksel bir yoludur.

Quebec. Tarihleri işveren seçer ve çalışanın bunları en az dört hafta önceden öğrenme hakkı vardır; bu, üçü arasındaki en uzun yasal bildirim süresidir.

Uluslararası düzeyde

Birleşik Krallık. İşveren belirli günlerde izin kullanılmasını şart koşabilir; bunun için uygulaması kolay ama yaygın olarak göz ardı edilen bir bildirim formülü vardır. Working Time Regulations’ın 15(4) düzenlemesi uyarınca bildirim, kapsadığı iznin iki katı gün kadar önceden yapılmalıdır: üç günlük bir kapanış altı gün önceden, tam bir hafta ise iki hafta önceden bildirim gerektirir. Bir sözleşme farklı koşullar belirleyebilir, ancak bu yoksa varsayılan budur.

Avustralya. Kurallar 2023’te sıkılaştırıldı. Çoğu modern award artık, işveren çalışanları yıllık izne yönlendirmeden önce geçici bir kapanış için 28 gün önceden yazılı bildirim yapılmasını şart koşar; etkilenen çalışanların çoğunluğu daha kısa bir süreyi kabul ederse bu süre kısalabilir. En önemlisi, yeterli tahakkuk etmiş izni olmayan bir çalışan doğrudan ücretsiz izne yönlendirilemez; bu artık, önceden izin kullanma veya biriktirilmiş izin gibi seçeneklerin yanı sıra anlaşma gerektirir.

İyi bir kapanış yönetmek

• Kapanışı altı hafta önceden değil, bir yıl önceden izin takviminde duyurun
• Çalışan istihdam ettiğiniz her ülkenin bildirim kuralını kontrol edin: Quebec’te dört hafta, çoğu Avustralya award’ında 28 gün, Birleşik Krallık’ta bir formül
• Tarihleri belirlemeden önce, ortalamalar yerine gerçek bakiyeleri kullanarak muaf çalışan maliyetini modelleyin
• Bakiyesi olmayanlar için kuralı önceden belirleyin ve yazıya dökün: ücretsiz, avans veya işveren tarafından ödenen. Aralık ayında vaka vaka karar vermek, tutarsızlık iddialarının başlangıcıdır
• Yasal hastalık iznini bir kapanış için kullandırmayın
• Günlerin izin hakkından düşülüp düşülmediğini yoksa ek olarak mı verildiğini belirtin. Kapanışı bir hediye olarak algılayıp sonradan izin haklarından düşüldüğünü öğrenmek, insanların gerçekten dile getirdiği şikâyettir

Sıkça sorulan sorular

İşveren, çalışanları kapanış sırasında ücretli izin kullanmaya zorlayabilir mi? ABD’de eyalet yasası saklı kalmak kaydıyla genellikle evet. Diğer yerlerde bu genellikle gerekli bildirimin yapılmasına, Avustralya’da ise award’ın kapanış maddesine bağlıdır.

Kapanış sırasında maaşlı çalışanlara ödeme yapmak zorunda mısınız? ABD’de tam bir çalışma haftasından kısa bir kapanış için evet: ücretli izinleri kalmış olsun ya da olmasın tam maaş. Hiç çalışılmayan tam bir çalışma haftası için hayır.

Ne kadar önceden bildirim gerekir? Kanada’da federal düzeyde iki hafta, Quebec’te dört hafta, çoğu Avustralya award’ında 28 gün ve Birleşik Krallık’ta iznin süresinin iki katı. ABD’de yasal bir asgari süre yoktur.

Bir çalışanın hiç izni kalmamışsa ne olur? Seçenekler arasında ücretsiz izin, avans izin veya günlerin ücretinin ödenmesi vardır; ancak Avustralya’da ücretsiz izin anlaşma gerektirir, ABD’de ise muaf çalışanlara kısmi bir hafta için yine de ödeme yapılmalıdır.

Bu madde genel bilgi niteliğindedir, hukuki tavsiye değildir. Bildirim ve planlama kuralları ülkeye, ABD eyaletine, Kanada eyaletine ve geçerli award’a göre değişir.