Flexi izin (flexi leave)

Flexi izin (flexi leave), çalışanın esnek mesai (flexitime) düzeni kapsamında önceden çalışmış olduğu fazla saatlerden kullanılan izindir. Bir hafta sözleşmedeki saatlerinizden fazla çalışırsınız, fazlayı biriktirirsiniz ve daha sonra yarım gün veya tam gün izin olarak kullanırsınız.

Bu terim Birleşik Krallık, İrlanda, Avustralya ve Avrupa’nın büyük bölümünde yaygındır; Kuzey Amerika’da ise çok daha az kullanılır. Orada aynı fikir flex time olarak karşımıza çıkar ve aşağıda ele alınan yasal bir engelle karşılaşır.

Bununla birlikte, Esnek izne (FTO) yakındır.

Terimin kullanıldığı üç anlam

• Esnek mesai fazlasından kullanılan izin: asıl anlamı budur; biriktirilmiş saatlerden kullanılan izin. Flexi gün veya flex gün olarak da adlandırılır.
• İsteğe bağlı bir izin havuzu: Asya’nın bazı bölgelerinde “flexi leave” bazen çalışanların herhangi bir amaçla kullanabileceği bir gün bloğu anlamına gelir; bu, biriktirilmiş süreden çok ABD’deki esnek tatil gününe (floating holiday) yakındır.
• Esnek çalışma için gevşek bir kısaltma: bu tamamen farklı bir kavramdır ve ayrı tutulmaya değer.

Bu maddenin geri kalanı birinci anlamı ele alır.

Ayrıca bakınız: Esnek Çalışma Programı Nedir ve Ekibinize Nasıl Fayda Sağlar?

Esnek mesai düzeni nasıl işler?

Dört bileşen vardır ve çoğu düzende bunların hepsi bulunur:

Çalışma aralığı (bandwidth): saatlerin çalışılabildiği ve sayıldığı zaman aralığı; genellikle 07.30 ile 19.00 arası.

Çekirdek saatler (core hours): herkesin işte bulunması gereken dönemler; genellikle sabahın ortasından öğleden sonranın ortasına kadar. Bazı düzenler çekirdek saatleri kaldırıp bunun yerine personel kapsamı kurallarına dayanır.

Mutabakat dönemi (settlement period): saatlerin sonunda sözleşmedeki saatlerle karşılaştırıldığı hesap döngüsü; genellikle bir takvim ayı.

Fazla ve eksik saat sınırları: bir sonraki döneme devreden fazla saatler için bir üst sınır ve çalışanın ne kadar eksik saatte kalabileceği için bir sınır. Tipik bir politika, yaklaşık 15 saatlik fazlanın devretmesine izin verir, eksik saatleri yaklaşık 10 saatle sınırlar ve ayda en fazla iki flexi gün veya dört yarım gün kullanılmasına izin verir. Yarı zamanlı çalışanlar için dört sınırın tamamı orantılanır.

Flexi izin, verilen bir hak değil, karşılığı ödenen çalışmadır

Diğer her şeyi belirleyen ayrım budur ve flexi iznin yıllık izinden keskin biçimde ayrıldığı nokta da burasıdır.

Yıllık izin, istihdam edilmiş olmak karşılığında tanınan bir haktır. Flexi fazlası ise çalışanın zaten çalışmış olduğu ve karşılığı süre olarak ödenen saatlerdir. Bunun üç sonucu vardır:

• Genellikle sona erer. Mutabakat dönemi sonunda üst sınırı aşan fazla genellikle kaybedilir. Kimse bunu yıllık izinle yapmaz
• Ayrılışta genellikle ödenmez. Çoğu düzen, ayrılmadan önce bakiyelerin kapatılmasını şart koşar ve kalan fazla için ödeme yapmaz
• İzin bakiyesinden düşülmemelidir. Flexi izin ve yıllık izin ayrı defterlerdir ve ikisini karıştıran bir politika çalışanlardan iki kez kesinti yapar

Sona erme, yalnızca saatlerinin dönem boyunca ortalaması alınan maaşlı çalışanlar için sorunsuz işler. Saat ücretli veya muaf olmayan (non-exempt) çalışanlar için çalışılan saatler, ödenmesi gereken saatlerdir; bunları sona erdiremezsiniz.

Kuzey Amerika’daki sorun

ABD’de saatleri haftalar arasında biriktiren bir esnek mesai düzeni, Fair Labor Standards Act ile çatışır.

Muaf olmayan (non-exempt) çalışanlar için fazla mesai her çalışma haftası için ayrı hesaplanır ve kazanıldığı dönemde nakit olarak ödenmelidir. Bir haftada 40 saatin üzerinde çalışılan saatler bir sonraki haftaya izin olarak taşınamaz. Yalnızca kamu kurumları, belirli sınırlar içinde fazla mesai karşılığı izin (comp time) sunabilir.

İzin verilen şey, tek bir çalışma haftası içinde esneklik sağlamaktır: haftanın hiçbir zaman 40 saati aşmayacağı şekilde saatleri günler arasında kaydırmak. Flexi iznin ABD’deki versiyonu budur ve çalışma haftası sınırı kesindir.

Muaf (exempt) çalışanlar için FLSA çalışma saatlerini düzenlemez, dolayısıyla flexi düzeni bir politika meselesidir; ancak bunu açık bir saat giriş-çıkış defteri olarak kurgulamak muafiyet savunmasını zayıflatabilir.

Kanada bir orta yol sunar. Bazı eyaletler ortalama alma anlaşmalarına (averaging agreements) izin verir: Ontario’da işveren ve çalışan, fazla mesai hesabı için saatlerin iki, üç veya dört hafta üzerinden ortalamasının alınması konusunda yazılı olarak anlaşabilir; bu anlaşmaların belirli bir başlangıç ve bitiş tarihi olur ve genellikle iki yıldan uzun sürmez. Bu da birkaç haftayı kapsayan gerçek bir esnek mesai düzenini, sınırın güneyinde mümkün olmayan bir şekilde uygulanabilir kılar.

Flexi izin, esnek çalışma talep etme hakkı değildir

Kolayca karıştırılır, ancak hukuken farklıdır. Birleşik Krallık’ta çalışanların yasal bir esnek çalışma talep etme hakkı vardır: 6 Nisan 2024’ten bu yana işe başlanılan ilk günden itibaren geçerli olan bu hak, herhangi bir 12 aylık dönemde iki talepte bulunmaya izin verir; işverenin reddetmeden önce danışması ve iki ay içinde karar vermesi gerekir.

Bu hak, nasıl ve ne zaman çalıştığınıza yönelik kalıcı bir değişikliği ilgilendirir. Flexi izin ise biriktirilmiş saatlerden kullanılan bir izin günüdür. Bir çalışan bunlardan birine diğeri olmadan sahip olabilir.

---

Bu madde genel bilgi niteliğindedir, hukuki tavsiye değildir. Çalışma saatleri ve fazla mesai kuralları ABD eyaletine, Kanada eyaletine ve geçerli award’a göre değişir.