Yasal tatil

Yasal tatil (statutory holiday, kısaca “stat holiday” veya yalnızca “stat”), iş hukukunun yasal bir hak bağladığı resmi tatildir. Terim Kanada’ya özgüdür ve onu ayırt eden şey bu haktır.

Bu, göründüğünden daha önemlidir; çünkü ABD’de ve Birleşik Krallık’ta bunun karşılığı olan günler böyle bir hak içermez.

Ayrıca bakınız: Resmi tatil izni

Bir tarih değil, bir haktır

ABD’deki bir federal tatil veya Birleşik Krallık’taki bir bank holiday, yalnızca bir günü belirler. Bankalar ve devlet daireleri kapanır; özel sektör işverenleri dilediği gibi davranır ve çalışanların o gün izinli olup olmayacağı, ücret alıp almayacağı veya o gün çalışırsa bir karşılık alıp almayacağı sözleşmeye bağlıdır.

Yasal tatil ise üç ayrı yükümlülük doğurur:

• tatil gününde izin
• o gün için belirli bir formülle hesaplanan tatil ücreti
• çalışan o gün çalışırsa ek ücret veya yerine başka bir izin günü

İşveren ilkini yerine getirip diğerlerini göz ardı edemez ve hataların çoğu ikincisinde yapılır.

Kanada

Bankalar, havayolları, telekomünikasyon ve eyaletler arası taşımacılık gibi federal düzenlemeye tabi işverenler, 10 genel tatil belirleyen Canada Labour Code‘a uyar. Bu günlerden birinde çalışması istenen herkese tatil ücretine ek olarak normal ücretinin en az 1,5 katı ödenmelidir. Yöneticiler ve profesyoneller ise bunun yerine normal ücretlerini ve yerine verilen ücretli bir tatil gününü alır.

Ontario‘da Employment Standards Act kapsamında 9 resmi tatil vardır ve bu günlerde çalışılan saatler için 1,5 kat ek ücret ödenir. Yerine verilecek gün üç ay içinde (çalışan yazılı olarak kabul ederse on iki ay içinde) planlanmalı ve tatilden önce yazılı bildirimle belirtilmelidir.

Quebec’te 24 Haziran’daki Ulusal Bayram dahil 8 tatil vardır ve bu bayram oradaki hemen hemen her çalışanı kapsar. İlginç bir ayrıntı: bahar tatili Kutsal Cuma veya Paskalya Pazartesisi’dir, işverenin tercihine göre; ikisi birden değil.

Diğer eyaletler ve bölgeler, her birinin kendi listesiyle, yaklaşık altı ile on üç arasında tatile sahiptir; birçoğunda başka hiçbir yerde kutlanmayan tatiller vardır: Islander Day, Louis Riel Day, Nunavut Day. Ülke çapında faaliyet gösteren bir işveren tek bir değil, bir düzine tatil takvimi yönetir.

Tatil ücreti aslında nasıl hesaplanır?

İşverenlerin takıldığı kısım budur.

Tatil ücreti genellikle “normal bir günlük ücret” değildir. Federal düzeyde, Ontario’da ve Quebec’te ücret, tatilin bulunduğu haftadan önceki dört haftada kazanılan ücretin yirmide biridir; bir vardiya değil, bir formüldür.

Mantığı sağlamdır: dört haftada yirmi iş günü vardır, dolayısıyla yirmide bir ortalama bir gündür. Düzenli tam zamanlı bir çalışan için bu, bir günlük ücrete yakın çıkar. Yarı zamanlı, değişken saatli veya mevsimlik çalışanlar için ise otomatik olarak orantılanır; amaç da budur. Herkese “bir günlük ücret” öderseniz bazılarına fazla, bazılarına eksik ödersiniz ve şikâyetleri eksik ödemeler doğurur.

Hesaba katılan kalemler farklıdır: Ontario o dört haftadaki normal ücretleri ve ödenecek tatil ücretini sayar; Quebec bahşişleri dahil eder ancak fazla mesaiyi hariç tutar.

Bir de hak kazanma kuralı vardır; en çok tartışılan kısım budur. Ontario’nun “last and first rule” (son ve ilk gün kuralı) kuralına göre çalışan, makul bir neden olmadan tatilden önceki son planlı iş gününde veya tatilden sonraki ilk planlı iş gününde çalışmazsa resmi tatil ücretini kaybeder; bu günlerin tatilin hemen öncesi ve sonrası olması da gerekmez. Quebec de benzer bir test uygular.

Çalışanlar ücretin otomatik olduğunu varsayar. Genellikle de öyledir; ancak tatilin öncesinde veya sonrasında işe gelmezlerse değil.

Kanada dışında

ABD‘de terim pek kullanılmaz: federal tatiller federal çalışanları bağlar ve özel sektör işverenlerinin hiçbir yükümlülüğü yoktur. Birleşik Krallık ve İrlanda‘da bunun karşılığı olan günler bank holiday veya resmi tatildir. İrlanda bu günlere bir hak bağlar, Birleşik Krallık bağlamaz ve orada bu günler 5,6 haftalık yasal yıllık iznin içinde sayılabilir.

Ayrıca bakınız: Bank holiday