Zorunlu / asgari izin

“Zorunlu izin” (mandatory vacation) ve “asgari izin” (minimum vacation) üç farklı şeyi ifade eder ve bunları birbirine karıştırmak, terimle ilgili kafa karışıklığının büyük kısmına yol açar:

• Yasal asgari: işverenin yasal olarak sağlamakla yükümlü olduğu ücretli iznin tabanı
• Asgari izin politikası: çalışanların belirli sayıda günü fiilen kullanmasını şart koşan bir işveren kuralı
• Zorunlu uzaklaşma şartı: belirli çalışanların kesintisiz bir süre boyunca görevlerinden uzak kalmasını şart koşan düzenleyici bir kontrol

Bunları birbirine bağlayan şey, iznin kullanılması gerektiğine çalışan dışında birinin karar vermiş olmasıdır. Nedenler ise tamamen farklıdır: ilki dinlenmeyi bir hak olarak korur, ikincisi az kullanıma karşı korur, üçüncüsünün ise dinlenmeyle hiçbir ilgisi yoktur.

Daha fazla bilgi: Zorunlu İzin Politikaları: İK Profesyonelleri İçin Bir Rehber

Amerika Birleşik Devletleri

ABD, gelişmiş ekonomiler arasında istisnadır: federal düzeyde yasal bir asgari yıllık izin hakkı yoktur ve hiçbir eyalet de böyle bir hak tanımaz. Ücretli yıllık izin bir hak değil, bir yan haktır.

Dolayısıyla ABD’deki bir işveren “zorunlu izin” dediğinde, neredeyse her zaman diğer iki anlamdan birini kastediyordur.

Asgari izin politikaları, sınırsız ve esnek izinle birlikte yaygınlaştı. Bakiyeyi kaldırmak, neyin kabul edilebilir olduğuna dair işareti de kaldırır ve izin kullanımı azalır. “Herkes en az 15 gün izin kullanır” gibi belirtilmiş bir taban, bakiyenin eskiden verdiği izni geri getirir. Bir kural yerine bir hedef olarak ele alındığında nadiren işe yarar; yöneticilerin hesap verdiği bir beklenti olarak ele alındığında ise işe yarar.

Finansal hizmetlerdeki zorunlu uzaklaşma çoğu kişinin bilmediği anlamdır ve bir iyi oluş önlemi değil, gerçek bir düzenleyici beklentidir.

FDIC’nin uzun süredir geçerli olan rehberi, aktif yöneticilerin ve çalışanların görevlerinden kesintisiz olarak en az iki ardışık hafta uzak kalmasını önerir. Gerekçe açıktır: önemli bir zimmet “genellikle kayıtları manipüle etmek”, sorguları yanıtlamak ve fark edilmekten kaçınmak için zimmete para geçirenin sürekli işte bulunmasını gerektirir. Uzaklaşmayı zorunlu kılın, usulsüzlük ortaya çıkar.

İki koşul belirleyicidir. Görevleri gerçekten başka birinin devralması gerekir; iş yalnızca beklerse, kontrol hiçbir şey sağlamaz. Bir kurumun politikası iki haftanın altında kalıyorsa ise beklenti, yönetim kurulu düzeyinde inceleme ve personel rotasyonu gibi sıkı şekilde uygulanan telafi edici kontrollerdir.

Bu da zorunlu uzaklaşmayı, bir denetim iziyle birlikte gelen bir izin politikası hâline getirir; bankaların toplam izin günü yerine ardışık günlerden oluşan devamsızlığı takip etmesinin nedeni budur.

Kanada

Her yargı bölgesi, hizmet süresiyle artan yasal bir taban belirler.

Federal düzenlemeye tabi işverenler, bir yıllık kesintisiz çalışmanın ardından iki hafta, beş yılın ardından üç hafta ve on yılın ardından dört hafta yıllık izin verir; tatil ücreti ise sırasıyla brüt kazancın %4’ü, %6’sı ve %8’idir.

Ontario bir yılın ardından iki hafta öngörür; bu süre beş yıllık çalışmanın ardından üç haftaya çıkar.

Quebec bir yılın ardından ardışık iki hafta öngörür; üçüncü hafta ise diğer yerlerden daha erken, üç yıllık kesintisiz hizmetin ardından gelir ve tazminat %4’ten %6’ya yükselir.

Tüm durumlarda bunlar, çalışanların ulaşması gereken hedefler değil, işverenin sağlaması gereken ve sözleşmeyle dışlayamayacağı asgari sürelerdir.

Uluslararası düzeyde

Avrupa Birliği. Çalışma Süresi Direktifi (Working Time Directive), dört haftalık ücretli yıllık izin tabanı belirler; üye devletler bunu uygular ve çoğu bunun üzerine çıkar.

Birleşik Krallık. 5,6 hafta: haftada beş gün tam zamanlı çalışan biri için 28 gün. Alışılmadık şekilde bu rakam resmi tatilleri de içerebilir; dolayısıyla “20 gün artı resmi tatiller” sunan bir işveren asgariyi aşmıyor, yalnızca karşılıyordur.

Avustralya. National Employment Standards kapsamında dört hafta; belirli vardiyalı çalışanlar için beş haftaya çıkar.

Bu madde genel bilgi niteliğindedir, hukuki tavsiye değildir. Yasal asgari süreler ülkeye, Kanada eyaletine ve sektöre göre değişir.