İzin geri alımı / nakde çevirme

İzin geri alımı (PTO buyback), nakde çevirme (cash-out) olarak da bilinir; işverenin, çalışan hâlâ istihdam edilirken tahakkuk etmiş izni kullanması yerine bunun karşılığında çalışana ödeme yaptığı bir düzenlemedir. Bazı programlar isteğe bağlıdır ve çalışanların bakiyelerinin bir kısmını nakde çevirmesine olanak tanır. Diğerleri ise otomatiktir ve tahakkuk tavanının üzerindeki saatlerin birikmesine izin vermek yerine bunları öder.

Bu, iş ilişkisi sona erdiğinde son bakiyeyi kapatan kullanılmayan izin ödemesinden (PTO payout) farklıdır. Kurallar çok farklıdır, riskler de öyle.

Geri alımlar neden kısıtlanır?

Geri alım her iki taraf için de kazançlı görünür. Çalışan, izin günlerinden daha çok istediği parayı alır; işveren ise bir bakiyeyi kayıtlarından çıkarır ve izin yükümlülüğünü azaltır.

Püf noktası, iznin ne için var olduğudur. Hukuk sistemleri ücretli izni iki şekilde ele alır ve bu tercih aşağıdaki kuralların neredeyse tamamını açıklar.

İznin ertelenmiş ücret, yani ücretle birlikte kazanılan bir yan hak olarak görüldüğü yerlerde, nakde çevrilmesi olağan bir durumdur ve geri alımlara genel olarak izin verilir.

İznin bir sağlık ve güvenlik hakkı, yani kişinin güvenli şekilde çalışmaya devam edebilmesi için ihtiyaç duyduğu bir uzaklaşma süresi olarak görüldüğü yerlerde ise geri alım amacı boşa çıkarır. Buna izin verirseniz, maddi baskı altındaki çalışanlar ihtiyaç duydukları dinlenmeyi büyük olasılıkla satacaktır; yasanın önlemek için var olduğu sonuç da budur. Bu sistemler yasal asgarinin geri alınmasını kısıtlar veya yasaklar, bunun üzerindeki her şeyi ise taraflar arasındaki anlaşmaya bırakır.

ABD bu yelpazenin bir ucunda, AB diğer ucunda yer alır; Kanada ve Avustralya ise arada kalır.

Daha fazla bilgi: Adil Bir İzin Geri Alım Politikası Tasarlamak

Amerika Birleşik Devletleri

Geri alımlar genellikle yasaldır ve temel kısıt, iş hukukundan çok vergiyle ilgilidir.

Tuzak, zımni tahsildir (constructive receipt). Bu doktrine göre gelir, size alacak kaydedildiği, sizin için ayrıldığı veya kullanımınıza sunulduğu anda vergilendirilebilir hâle gelir. IRS’in görüşüne göre, tahakkuk etmiş ücretli iznini nakde çevirmeye yönelik kesin bir hakkı olan çalışan, bu tutarı zımnen tahsil etmiş sayılır ve nakdi alsın ya da almasın bunun üzerinden vergilendirilir.

Dolayısıyla üç gününü nakde çevirebilecek olan bir çalışanın bu üç gün için W-2 geliri oluşur ve hiçbir ödeme yapılmamış olsa bile işveren stopaj yapmakla yükümlüdür. Bu risk, yalnızca seçimi yapanlar için değil, uygun olan herkes için geçerlidir.

Çözüm, önceki yılda yapılan geri alınamaz bir seçimdir: çalışanlar, iznin tahakkuk edeceği yıldan önce ne kadarını nakde çevirmek istediklerini seçer. Seçim, izni kazandıran hizmetlerden önce yapıldığından, ödemeye kadar zımni tahsil oluşmaz. Her nakde çevirme programı, uygulamaya konmadan önce bir vergi danışmanı tarafından incelenmelidir.

Geri alım ödemeleri, stopaj açısından ek ücret (supplemental wages) sayılır. Ayrıca yasal hastalık izni genellikle nakde çevrilemez: eyalet ve şehir düzeyindeki hastalık izni yasaları nakdi bir yan hak değil, işe gelmeme hakkı tanır.

Kanada

Yıllık izni geri almak çoğu işverenin beklediğinden daha zordur, çünkü süre ve ücret ayrı haklardır.

Tatil ücretinden feragat edilemez. Çalışan bundan vazgeçmeyi kabul edemez ve bir politika bunu ortadan kaldıramaz.

Tatil süresinden vazgeçilebilir, ancak tek taraflı olarak değil. Ontario’da çalışan, kazanılmış tatil süresinden ancak işverenin yazılı veya elektronik onayı ve Director of Employment Standards‘ın onayıyla vazgeçebilir. O durumda bile tatil ücreti ödeme yükümlülüğü etkilenmez. Eyalet rehberinin ifadesiyle: çalışanlar tatil süresinden vazgeçebilir, ancak tatil ücreti hakkından vazgeçemez.

Pratikte bu, Kanada’da bir geri alımın basitçe bir yan hak olarak sunulamayacağı anlamına gelir. Diğer eyaletler ve Canada Labour Code kendi koşullarını belirler.

Uluslararası düzeyde

Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık. Çalışma süresi boyunca yasal asgarinin geri alınması yasaktır. Çalışma Süresi Direktifi’nin (Working Time Directive) 7(2) maddesi, ücretli yıllık iznin iş ilişkisinin sona ermesi dışında bir ödenekle değiştirilemeyeceğini öngörür; Birleşik Krallık bunu Working Time Regulations 1998’in 13(9)(b) düzenlemesiyle uygular: izin, “çalışanın iş ilişkisinin sona erdiği durumlar dışında, yerine yapılan bir ödemeyle değiştirilemez.” Yasal hakkın üzerindeki sözleşmeye dayalı izin ise genellikle anlaşmayla geri alınabilir.

Avustralya. Nakde çevirmeye izin verilir, ancak sıkı biçimde denetlenir. Bir award veya enterprise agreement buna izin vermeli ya da çalışan award kapsamı dışında olup yazılı bir anlaşma yapmalıdır. Çalışan en az dört haftalık tahakkuk etmiş izni elinde tutmalıdır; her bir işlem için ayrı bir yazılı anlaşma gerekir, ödeme iznin karşılığında ödenecek tutara eşit olmalıdır, çoğu award bunu herhangi bir on iki aylık dönemde iki haftayla sınırlar ve işveren kimseye bunun için baskı yapamaz.

Bu madde genel bilgi niteliğindedir; hukuki veya vergi tavsiyesi değildir. Nakde çevirme kuralları ülkeye, ABD eyaletine ve Kanada eyaletine göre değişir.